Post on 13/03/2019

คนดำ นิโกร แอฟริกันอเมริกัน คนผิวสี คำเรียกที่เหมาะสมของคนที่เกิดมาผิวดำโดยพันธุกรรม

“ดำ” ถือเป็นคำที่ออกจะแสลงหูสำหรับคนไทยที่มีสีผิวค่อนข้างคล้ำ เพราะในประเทศนี้มันคือถูกใช้เป็นคำด่าคำหนึ่ง (อีดำ, ไอ้ดำ) สีผิวของคนไทยยังแสดงถึงฐานะทางสังคม (คนผิวดำมักถูกมองว่าเป็นพวกใช้แรงงาน “ตากแดดตัวดำ”) ครีมผิวขาวในประเทศนี้จึงขายดีเป็นพิเศษ

ด้วยเหตุนี้ในหมู่คนไทยที่มีการศึกษาจึงมีผู้ที่รู้สึกหวาดกลัวที่จะใช้คำว่า “ดำ” เพื่อเรียกคนเชื้อชาติต่าง ๆ ที่เกิดมาผิวดำโดยพันธุกรรม ด้วยกลัวว่าคำ ๆ นี้จะไปกระทบจิตใจของผู้ถูกเรียกเข้า ซึ่งถือว่าเป็นเจตนาที่ดี แต่ในบางกรณีแล้วมันอาจไม่เหมาะสมได้

(และจริง ๆ แล้วจากการสำรวจในสหรัฐฯ คำว่า “ดำ” เป็นคำที่คนผิวดำชอบให้เรียกพอ ๆ กับคำว่า “แอฟริกันอเมริกัน” (Race Names))

คำหนึ่งที่กลุ่มผู้มีการศึกษานิยมใช้มากก็คือคำว่า “คนผิวสี” (people of color) ซึ่งเป็นการใช้เรียกคนเชื้อชาติต่าง ๆ ที่ไม่ใช่คนผิวขาวแบบชาวยุโรป คนจีนก็เป็นคนผิวสี คนไทยก็เป็นคนผิวสี คนผิวดำก็เป็นคนผิวสี คำนี้จึงเป็นการเรียกที่ค่อนข้างกลาง ๆ แต่วิธีการเรียกแบบนี้ก็มีปัญหา

โทลานี โชนาย (Tolani Shoneye) สื่อผิวดำในอังกฤษกล่าวใน The Independent ว่า เธอชอบที่จะเรียกตัวเองและถูกเรียกว่า “คนดำ” มากกว่า เพราะการใช้คำว่า “คนผิวสี” นั้นแม้ว่าจะแสดงถึงการหลอมรวม เป็นคำที่ถูกต้องทางการเมือง (political correctness – การเลี่ยงการกระทำใด ๆ ที่จะกระทบต่อชนกลุ่มอื่น) แต่มันก็เป็นการเรียกเหมารวมแบบ “ขี้เกียจ” เน้นเอาสะดวกเข้าว่า เพราะชนแต่ละชาติก็มีปูมหลังและเอกลักษณ์ที่ต่างกัน

ซึ่งในบางบริบทการใช้คำว่าคนผิวสียังเป็นการลดทอนคุณค่าของคนดำ เช่นการเรียกศิลปินผิวดำในงานที่เขาตั้งใจถ่ายทอดประวัติศาสตร์ การต่อสู้ และวัฒนธรรมของคนดำเป็นการเฉพาะว่าเป็น “คนผิวสี” ทั้ง ๆ ที่เขาไม่ได้บอกเล่าเรื่องราวของคนผิวสีอื่นเลย

การใช้คำว่า “คนผิวสี” กับคนผิวดำจึงทำให้คนผิวดำรู้สึกว่า สิ่งที่พวกเขาต้องเผชิญเป็นการจำเพาะต่างจากชนกลุ่มอื่นถูกละเลยหรือลดความสำคัญลง เมื่อเหตุความรุนแรงต่อคนผิวดำที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในสหรัฐฯ กลายเป็นประเด็นสาธารณะที่พวกเขาพยายามจะขับเคลื่อนเพื่อเปลี่ยนแปลง พวกเขาจึงเลือกใช้คำว่า “Black” lives matter. ไม่ใช่ People of color lives matter.

“คนดำ” ซึ่งเป็นคำที่สะท้อนลักษณะทางกายภาพที่เด่นชัดของพวกเขาจึงกลายเป็นคำที่คนดำชอบมากกว่า “คนผิวสี” โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังเกิดการเคลื่อนไหวต่อต้านความรุนแรงที่เกิดกับคนดำในสหรัฐฯ

อีกคำที่มีการใช้เรียกคนดำอย่างกว้างขวางก็คือ “แอฟริกันอเมริกัน” อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่า คำนี้เป็นคำที่ได้รับการยอมรับมากคำหนึ่ง (แต่กำลังเสียโมเมนตัมให้กับคำว่า “คนดำ”) ถึงอย่างนั้นคำนี้ก็มีปัญหาในตัวเอง เพราะคนดำในสหรัฐฯ มิได้มีแต่กลุ่มที่สืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษที่เดินทางหรือถูกลักพาตัวจากแอฟริกามาขายเป็นทาสในสหรัฐฯ ไม่

แต่ยังมีคนดำอีกกลุ่มที่อพยพมาจากหมู่เกาะในแถบทะเลแคริบเบียนซึ่งมีวัฒนธรรมและความเป็นมาที่แตกต่างจากกลุ่ม “แอฟริกันอเมริกัน” และโดยทั่วไปคนผิวดำจากหมู่เกาะทะเลแคริบเบียนแม้จะสืบเชื้อสายมาจากทาสแอฟริกันเช่นกัน แต่พวกเขามักจะมีการศึกษาและฐานะที่ดีกว่าคนดำในสหรัฐฯ ที่อยู่มาแต่เดิม คนสองกลุ่มจึงเห็นความแปลกแยกระหว่างกัน และไม่ชอบให้เรียกแบบเหมารวม

เกร็ดหนึ่งที่น่าตกใจก็คือ ด้วยความที่ชาวอเมริกันผิวขาวที่มีการศึกษายุคหนึ่งถูกปลูกฝังมาว่า ให้ใช้คำว่า “แอฟริกันอเมริกัน” เรียกคนผิวดำ เพราะคำว่า “คนดำ” เป็นคำหยาบ ทำให้นักข่าวรายหนึ่งรายงานข่าวโดยเรียก เนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ว่าเป็น “แอฟริกันอเมริกัน” !!

อีกคำหนึ่งที่เคยใช้อย่างแพร่หลายก็คือคำว่า “นิโกร” สมัยก่อนคำนี้เป็นคำที่ไม่ได้มีความหมายในเชิงลบ เพราะมันเป็นคำภาษาสเปนที่แปลว่า “ดำ” ซึ่งคนดำในทวีปอเมริกาเหนือและใต้เลือกใช้คำนี้เพื่อแสดงถึงลักษณะร่วมของพวกเขา และคนที่ใช้คำนี้อยู่เสมอก็คือ มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์

แต่เมื่อ คิงเสียชีวิตลง การใช้คำว่านิโกรก็ค่อย ๆ เสื่อมความนิยมลง เมื่อกลุ่ม Nation of Islam ซึ่งมีแนวคิดคนละขั้วกับคิงก้าวขึ้นมามีอิทธิพลทางความคิดในกลุ่มคนผิวดำแทน และรณรงค์ให้คนผิวดำเรียกตัวเองว่า “black” แทนที่จะใช้คำว่า “negro” ซึ่งเป็นคำที่มีความหมายเดียวกันแต่เป็นภาษาต่างชาติ และเหยียดหยามคนดำที่ยังเรียกตัวเองว่านิโกร จนทำให้คำว่านิโกรกลายเป็นคำที่มีความหมายในแง่ลบ เช่นเดียวกับคำว่า nigga หรือ nigger ที่แผลงมาจากคำเดียวกัน

แล้วอย่างนี้ ถ้าจะเรียกคนผิวดำควรจะใช้คำไหน?

คำหนึ่งที่ใช้ได้และคนผิวดำที่ดำจริง ๆ ไม่ใช่ดำแดด (แบบคนไทย) ยอมรับมากก็คือคำว่า “คนผิวดำ” ซึ่งในกลุ่มที่นิยมให้เรียกตัวเองว่า แอฟริกันอเมริกันก็ไม่รู้สึกว่า “คนผิวดำ” เป็นคำที่เขายอมรับไม่ได้ แค่ชอบคำว่าแอฟริกันอเมริกันมากกว่าเท่านั้น และหากจะใช้คำว่า “แอฟริกันอเมริกัน” ก็ควรเช็คให้ดีว่า เขาเป็นอเมริกันหรือไม่? (เดี๋ยวจะเป็นแบบแมนเดลา) ถ้าเป็นอเมริกันแล้วก็ค่อนข้างปลอดภัยที่จะใช้คำนี้ เว้นเสียแต่ว่าพวกเขาเป็นผู้อพยพที่มาจากถิ่นอื่นไม่ใช่แอฟริกา ที่สำคัญก็คือควรเรียกในสิ่งที่เขารู้สึกสบายใจ และอย่าไปถือเอาเองว่า คำว่า “ดำ” ที่คนไทยรังเกียจนั้น คนผิวดำจริง ๆ เขาจะรังเกียจคำนี้ไปด้วย    


ผู้เขียนเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ สังคม และต่างประเทศ

Related

พระเจ้าตากสิน ไม่ถูกสำเร็จโทษ เรื่องเล่าประวัติศาสตร์ฉบับ “ยาผีบอก”

ชาลส์ วอเทอร์ทัน นักผจญภัยยุคอาณานิคม ผู้สร้างวีรกรรมขี่จระเข้ และอยากให้ค้างคาวแวมไพร์กัด

พอซาเนียส ชู้รักผู้สังหาร ฟิลิป บิดาอเล็กซานเดอร์มหาราช

เสถียร โพธินันทะ แตกฉานทางธรรม แต่คนไม่จำเพราะขาดความศักดิ์สิทธิ์

คำสาบานฮิปพอคราทีส คำปฏิญาณของหมอ ที่เสื่อมความหมายในสังคมปัจจุบัน

ฮิเดโยะ โนงูจิ (หมอที่ดังที่สุดของญี่ปุ่น) เผชิญข้อกล่าวหาด้านจริยธรรมการแพทย์ในสหรัฐฯ

อุจิยามะ กูโด พระสงฆ์นักปฏิรูปต้องโทษประหาร หลังถูกกล่าวหาหมิ่นจักรพรรดิ

สอ เสถบุตร: นักโทษกบฏบวรเดช ผู้ลอบเขียนพจนานุกรมในเรือนจำ