Post on 06/08/2019

แดน คานารี จากเด็กส่งเอกสาร สู่นักยกล้อคนแรกในตำนาน

ภาพดัดแปลงจากโปสเตอร์โฆษณาต้นฉบับที่เดิมเป็นภาพของคานารีปั่นลงจากบันไดโดยไม่ได้ยกล้อ

ยานพาหนะสองล้อเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่ถูกพัฒนาขึ้นมานานหลายร้อยปี (มีผู้พยายามอ้างว่า ลีโอนาโด ดาวินชี เคยร่างแบบเอาไว้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 ก่อนพบว่าหลักฐานที่อ้างเป็นหลักฐานปลอม) เริ่มจากยานพาหนะที่เหมือนเครื่องพยุงแล้วใช้เท้าไถ จนมาเป็นแบบใช้เท้าถีบซึ่งเริ่มเป็นที่แพร่หลายในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 

“แดน” หรือ แดเนียล คานารี (Daniel Canary) เด็กส่งเอกสารจากเมืองเมอริเดน คอนเนตทิคัต สหรัฐอเมริกา ก็นับเป็นคนแรก ๆ ที่ได้จับจักรยานยุคแรก ๆ และพัฒนาเทคนิคการบังคับจักรยานจนกลายมาเป็นนักปั่น “แฟนซี” (fancy rider) หรือนักปั่นจักรยานผาดโผนที่โด่งดังไปทั่วประเทศ และยังเป็นคนแรกที่ปั่นจักรยาน “ยกล้อ” ได้สำเร็จ 

คานารีเริ่มฝึกปั่นจักรยานด้วยจักรยานที่ยุคนั้นเรียกกันว่า “แบบปกติ” หรือ ordinary เนื่องจากมันคือรูปแบบจักรยานที่แพร่หลายที่สุด แต่หน้าตาต่างจากจักรยานยุคปัจจุบันเป็นที่สุด เนื่องจากมีล้อหน้าที่ใหญ่โตกว่าล้อหลังหลายเท่า และเป็นระบบขับเคลื่อนล้อหน้าโดยตรง ไม่มีเฟืองไม่มีโซ่ให้เห็น เน้นความเรียบง่ายมีประสิทธิภาพ ด้วยยังไม่มีระบบเฟืองทดแรง ล้อหน้าที่ใหญ่ช่วยให้ทำความเร็วได้ดีกว่าล้อเล็ก และยังช่วยให้ขี่ผ่านหลุมบ่อบนถนนยุคศตวรรษที่ 19 ได้เป็นอย่างดี

แต่มันก็มาพร้อมกับอันตราย ขณะเดียวกัน ความอันตรายนี่เองที่ทำให้ในปี 1879 เด็กส่งเอกสารอย่างคานารีได้จักรยาน (ซึ่งยังคงเป็นของแพงและมีจำกัด) จากคนมีอันจะกินมาใช้แบบฟรี ๆ 

“เมื่อจักรยานเริ่มเป็นที่นิยมในระยะแรก ชาวเมอริเดนจำนวนหยิบมือหนึ่งก็หาซื้อมาใช้ คุณเอเวอริต (E.B. Everitt ศิลปินมีชื่อในสมัยนั้น) ก็ซื้อมาด้วยหนึ่งคัน ระหว่างที่เขาพยายามหัดขี่ก็เกิดตกจักรยานจนแขนหัก ทำให้เขาเกลียดมันมากและได้เอาไปมอบให้กับเด็กส่งข่าวที่ชื่อ แดเนียล คานารี เด็กหนุ่มรู้สึกขอบคุณเป็นอย่างมากกับของขวัญชิ้นนี้ จากนั้นไม่นานโลกก็ได้รู้จักเขาในชื่อ แดน คานารี แชมป์โลกจักรยานแฟนซีท่ายาก”  Meriden Weekly Republican กล่าวถึงการได้มาซึ่งจักรยานคันแรกของคานารี

จากข้อมูลของ ฟิล เอ็ดเวิร์ด (Phil Edwards) ใน Trivia Happy แม้จะได้จักรยานมาเพราะเจ้าของเก่าประสบอุบัติเหตุจนขยาด แต่คานารีไม่ได้กลัวอันตราย เขาฝึกใช้มันอย่างช่ำชองและทดลองบังคับอย่างผาดโผน แล้วเริ่มจัดแสดงในที่ต่าง ๆ ชื่อเสียงของเขาจึงค่อย ๆ เป็นที่รู้จัก ในปี 1883 อายุได้ราวยี่สิบปีก็มีชื่อเสียงดังไปถึงเมืองนอกเมืองนา กับการขี่จักรยาน “แบบธรรมดา” (ordinary) ที่ไม่ธรรมดา ทั้งการขี่โดยเอามือกอดอก หรือปั่นยกล้อหลัง (ที่มีขนาดเล็ก) เคลื่อนที่ด้วยล้อหน้าล้อเดียว   

คานารียิ่งดังขึ้นไปอีกเมื่อเขาพยายามทำให้ฝูงชนตะลึงด้วยการประกาศจะปั่นจักรยานแบบธรรมดา (แบบโบราณ) ล้อหน้าใหญ่ยักษ์ลงจากบันไดอาคารรัฐสภาด้วยล้อเดียว ในวันที่ 20 พฤษภาคม 1884 สื่อบางสำนักหยิบเอาเรื่องนี้ไปรายงาน จึงทำให้แผนของเขาถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าขัดขวาง แต่เขาก็ได้แสดงท่ายากหลายท่าให้แฟน ๆ เกือบ 500 คนที่มาเฝ้าชมได้เห็น ขณะเดียวกันการแทรกแซงของเจ้าหน้าที่ก็ยิ่งทำให้สื่อรายงานข่าวของเขามากและต่อเนื่องขึ้นไปอีก

ส่วนการปั่นไปข้างหน้าโดยยกล้อหน้าค้างไว้ ซึ่งเป็นกระบวนท่ายอดนิยมข้ามกาลเวลาจากยุคยานพาหนะสองล้อที่ใช้เท้าปั่นมาจนถึงสมัยที่ใช้เครื่องยนต์นั้น กว่าจะมีคนทำได้เป็นคนแรกก็ต้องรอถึงปี 1890 เนื่องจากก่อนหน้านั้นจักรยานสองล้อที่มีล้อขนาดเท่ากันและใช้โซ่และเฟืองทดที่มีหน้าตาเหมือนจักรยานยุคปัจจุบัน (และตอนนั้นถูกเรียกว่าเป็นจักรยานแบบปลอดภัย – safety) นั้น ไม่ค่อยได้รับความนิยมเท่าที่ควร เนื่องจากล้อที่เล็กกว่าทำให้ผู้ปั่นรับรู้ถึงแรงสั่นสะเทือนมากกว่ารถจักรยานแบบธรรมดา เมื่อมีการพัฒนาเรื่องโครงสร้างและล้อยางให้ดีขึ้นแล้ว มันจึงเริ่มเป็นที่ยอมรับ และคานารีก็ปรับตัวให้เข้ากับจักรยานยุคใหม่ได้อย่างรวดเร็วและยอดเยี่ยม

สื่อสมัยนั้นรายงานว่า เขาได้ทำการแสดงปั่นยกล้อหน้าเคลื่อนที่ไปข้างหน้าบริเวณน้ำตกไนแองการา ตอนแรกไม่มีใครคิดว่าจะมีใครทำได้ แต่คานารีก็ทำได้สำเร็จ และอ้างว่าตัวเองเป็นคนแรกที่สามารถปั่นผาดโผนท่านี้ได้สำเร็จ

แต่มันจะจริงอย่างที่เขาอ้างหรือไม่? 

เอ็ดเวิร์ดเชื่อว่าเรื่องนี้น่าจะจริง เพราะจักรยานแบบปลอดภัยถือว่ายังใหม่มากในยุคนั้น จักรยานแบบเก่าที่เคยใช้กันมาก็น่าจะยากเกินกว่าจะทำได้เนื่องจากโครงจักรยานยังทำมาจากไม้ และวัสดุหุ้มล้อก็เป็นโลหะ การยกล้อหน้าจึงแทบจะเป็นไปไม่ได้ ส่วนจักรยานแบบปลอดภัยตอนแรกยังคงใช้ยางตันมาประกอบล้อ ยางลมเพิ่งมีใช้ครั้งแรกในปี 1888  (Britannica) การที่คานารีอ้างว่าตัวเองทำได้เป็นคนแรก (1890) จึงมีความเป็นไปได้ค่อนข้างสูง 


ผู้เขียนเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ สังคม และต่างประเทศ

Illustrator

ชอบวาดรูป ชอบดูหนัง ชอบเที่ยว ชอบหมา ชอบนอน

Related

ปีเตอร์ เฟกเตอร์ การตายที่น่าสลดใจข้างกำแพงเบอร์ลิน

ชาลส์ วอเทอร์ทัน นักผจญภัยยุคอาณานิคม ผู้สร้างวีรกรรมขี่จระเข้ และอยากให้ค้างคาวแวมไพร์กัด

โมฮัมหมัด ซาฮีร์ ชาห์ กษัตริย์อัฟกันองค์สุดท้าย ผู้หมดศรัทธาระบอบกษัตริย์

ชาตรี ประกิตนนทการ เดินตามร่องรอยศิลปะ-สถาปัตยกรรมคณะราษฎร

เลนนี บรูซ ใช้ “ตลก” ท้าทายขีดจำกัดการแสดงความคิดเห็น

วอลเตอร์ โอย ผู้พิสูจน์ให้เห็นว่า เกณฑ์ทหารแพงกว่าระบบสมัครใจ

พาเมลา โคลแมน สมิธ ศิลปินหญิงผู้ออกแบบไพ่ทาโรต์ฉบับยอดนิยม

พ่อค้า-สื่อ-รัฐบาล อังกฤษ กับเหตุผลที่ใช้ในการสนับสนุนการลักลอบค้าฝิ่นในจีน