Post on 30/11/2018

เฮนรี อาลบาสเตอร์ บิดาแห่งล็อตเตอรีไทย

การเล่น“หวย”เสี่ยงทายในเมืองไทยนั้นมีมานาน แรกทีเดียวคงได้แบบอย่างมาจากคนจีนตั้งแต่สมัยรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ซึ่งมีชาวจีนรายหนึ่งได้เสนอความเห็นให้มีการเปิดโรงหวยขึ้นเพื่อเก็บอากรพร้อมไปกับการกระตุ้นเศรษฐกิจ

ส่วนการออกสลากกินแบ่งเป็นตัวเลขอย่างฝรั่งนั้นเกิดขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งสมัยนั้นยังไม่มีคำไทยเรียกการเสี่ยงดวงชนิดนี้ จึงเรียกตามฝรั่งว่า “ล็อตเตอรี”

และผู้ที่นำการออกรางวัลสลากแบบฝรั่งเข้ามาในเมืองไทย ทางสำนักงานสลากกินแบ่งได้มอบเครดิตให้กับชาวอังกฤษที่ชื่อ “ครูอาลบาสเตอร์” หรือ เฮนรี อาลบาสเตอร์ ต้นตระกูลเศวตศิลา (ซึ่งมีความหมายว่า หินสีขาวเช่นเดียวกับ Alabaster นามสกุลดั้งเดิม) โดยหนังสือ 50 ปีสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล ได้ขนานนามเขาว่าเป็น “บิดาแห่งการสลากกินแบ่งของประเทศไทย”

การออกล็อตเตอรีในคราวแรกนั้นเกิดขึ้นเนื่องในโอกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ เมื่อปี พ.ศ. 2417 เพื่อเป็นการช่วยเหลือพ่อค้าต่างชาติที่นำสินค้ามาร่วมแสดงในการจัด “โรงมิวเซียม” หรือพิพิธภัณฑ์ที่ตึกคองคาเดีย (หรือศาลาสหทัยสมาคมในปัจจุบัน) ในพระบรมมหาราชวัง

วิธีการออกสลากนั้นทางทหารมหาดเล็กคือพระยาภาสกรวงศ์ (ซึ่งภายหลังได้เป็นเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ เจ้ากระทรวงธรรมการคนแรก) ได้ร่วมกับอาลบาสเตอร์คิดกำหนดเงื่อนไขกันขึ้น โดยให้ผู้ถูกรางวัลต่างๆ รับสิ่งของซึ่งมีมูลค่าเท่ากับเงินรางวัล แต่ถ้าจะรับเงินสดก็ได้ แต่จะถูกลดเงินลงร้อยละ 10 ของเงินรางวัล

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ทรงเห็นชอบ จึงได้มีการออกล็อตเตอรีจำนวนทั้งสิ้น 20,000 ฉบับ จำหน่ายในราคาฉบับละ 1 ตำลึง หรือ 4 บาท ซึ่งหากขายได้หมดก็จะระดมทุนได้มากถึง 1,000 ชั่ง หรือ 80,000 บาท

แต่การออกล็อตเตอรีฉบับปฐมฤกษ์คราวนั้นสามารถขายได้เพียง 4,930 ฉบับ คิดเป็นเงิน 246 ชั่งกับอีก 10 ตำลึง ทำให้ฝ่ายจัดการต้องลดจำนวนเงินรางวัลลงไปตามสัดส่วน

ตามข้อมูลของสำนักงานสลากกินแบ่งบอกว่าการออกสลากคราวนั้นจะเกิดขึ้นวันเวลาใดไม่แน่ชัดเพราะช่วงที่จัดแสดงพิพิธภัณฑ์ที่ตึกคองคาเดียนั้นกินระยะนาน 3 เดือน และหลังจากนั้นก็ไม่มีหลักฐานการออกสลากอีกเลยจนตลอดรัชกาล

ส่วนประวัติของ เฮนรี อาลบาสเตอร์ ชาวอังกฤษผู้นี้เดินทางมาถึงเมืองไทยเมื่อปี 1856 ตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ในฐานะล่ามให้กับกิจการของอังกฤษ ซึ่งสมัยนั้นคนไทยน้อยคนนักที่จะพูดภาษาอังกฤษได้ เขาจึงต้องคลุกคลีกับคนไทยและให้ความสนใจกับการศึกษาพระพุทธศาสนา

อาลบาสเตอร์ยังทำหน้าที่เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่แทนกงสุลอังกฤษทำให้เขามีโอกาสได้ทำงานใกล้ชิดกับทางราชสำนักสยาม และเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบสาธารณูปโภคของเมืองไทยอย่างการก่อสร้าง “เจริญกรุง” ถนนสมัยใหม่เส้นแรก

ต่อมาด้วยความขัดแย้งบางประการอาลบาสเตอร์ได้ตัดสินใจลาออกจากสถานกงสุลแล้วเดินทางกลับบ้านเกิด ระหว่างนั้นเขาได้เขียนหนังสือชื่อ “The Wheel of the Law” หนังสือว่าด้วยพระพุทธศาสนาออกมาในปี 1871 ก่อนเดินทางมาเมืองไทยอีกครั้งเมื่อปี 1873 ซึ่งอาลบาสเตอร์ก็มีโอกาสได้ทำหน้าที่รับใช้รัชกาลที่ 5 ในฐานะที่ปรึกษาส่วนพระองค์

นอกจากเรื่องของล็อตเตอรีแล้ว อาลบาสเตอร์ยังเป็นผู้นำวิทยาการตะวันตกอีกมากมายเข้ามาเผยแพร่ในเมืองไทยทั้งการทำถนน แผนที่ พิพิธภัณฑ์ ห้องสมุด เป็นผู้ออกแบบและก่อสร้างสวนสราญรมย์ ริเริ่มการก่อตั้งกิจการไปรษณีย์และโทรเลข และยังเป็นผู้ดูแลเรื่องการส่งนักเรียนไทยไปศึกษาต่อต่างประเทศ

เฮนรี อาลบาสเตอร์เสียชีวิตลงเมื่อปี 1884 ด้วยวัย 48 ปี การสร้างคุณประโยชน์มากมายให้กับประเทศ ทางราชสำนักจึงสั่งให้จัดพิธีศพของเขาเทียบเท่ากับขุนนางชั้นพระยาพร้อมกับให้สร้างอนุสาวรีย์ภายในสุสานโปรแตสแตนต์ อาลบาสเตอร์ยังมีลูกชายสองคนกับหญิงไทยซึ่งได้ตามรอยรับราชการจนได้รับบรรดาศักดิ์ถึงชั้นพระยาทั้งคู่


ผู้เขียนเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ และต่างประเทศ

Related

วอลเตอร์ โอย ผู้พิสูจน์ให้เห็นว่า เกณฑ์ทหารแพงกว่าระบบสมัครใจ

โมฮัมหมัด ซาฮีร์ ชาห์ กษัตริย์อัฟกันองค์สุดท้าย ผู้หมดศรัทธาระบอบกษัตริย์

ตู้คีบฝึกทักษะ: แรงบันดาลใจเกมพนัน ที่เริ่มจากการขุดคลองปานามา

เยฟเกนี คัลดี ช่างภาพทหารผู้ถ่ายภาพ ปักธงโซเวียตเหนือรัฐสภานาซี

โรเบิร์ต เฟิร์ชกอตต์, หลุยส์ อิกนาร์โร และ เฟริด มูราด: ได้โนเบลจากการค้นพบที่นำไปสู่การรักษาโรคเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ

เอเตียน เดอ ลา โบเอตี เผด็จการมีอำนาจเพราะคนยอมเป็นทาสโดยสมัครใจ

พระสุวัฒน์: พระสัสสุในพระธรรมราชา ไส้ศึกหงสาในกรุงศรีฯ

โยชิอากิ ชิราอิชิ บิดาแห่งซูชิสายพาน ผู้ปฏิวัติการกินซูชิ