Post on 25/04/2019

อิศรา อมันตกุล ผู้ทรนงที่อ่อนโยน

เวลาผมไปพบเจอพี่ “อาจินต์ ปัญจพรรค์” (นักเขียน, ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ปี 2534) หรือนั่งพูดคุยกันเมื่อครั้งที่พี่อาจินต์ยังมีชีวิตอยู่นั้น เรื่องที่พูดคุยกันก็มักจะไม่พ้นเรื่องขีด ๆ เขียน ๆ หรือไม่ก็คุยกันเรื่องนักเขียนคนโน้นคนนี้เป็นส่วนมาก และถ้าจะบอกว่าเป็นการสนทนาเพื่อการเรียนรู้ก็ได้ เพราะจะทำให้เห็นถึงความสามารถของแต่ละคน ที่สามารถจะนำมาเป็นแนวทางในการทำงานได้นั่นเอง

โดยเฉพาะบรรดานักเขียนอาวุโสชื่อดังในอดีตที่วายชนม์ไปแล้ว การพูดถึงด้วยความเคารพนับถือและการยกย่อง ทั้งการสร้างผลงานและเส้นทางชีวิต ซึ่งไม่เพียงแต่จะทำให้เรื่องที่พูดคุยกันน่าสนใจแล้ว ยังเกิดการเรียนรู้ไปในตัวอีกด้วย

ในบรรดานักเขียนที่พี่อาจินต์ ปัญจพรรค์ พูดถึงบ่อยครั้งด้วยความนับถือและยกย่องฝีมือในการสร้างสรรค์ผลงานนั้น นอกจาก ครูเหม เวชกร, มนัส จรรยงค์, เสนีย์ เสาวพงศ์… รวมทั้งผองเพื่อนผู้มากฝีมือร่วมยุคสมัยเดียวกันแล้ว มีนักเขียนอีกคนหนึ่งที่พี่อาจินต์จะพูดถึงด้วยความเคารพนับถือบ่อยครั้งก็คือ พี่อิศร์”

เวลาพี่อาจินต์พูดถึง “พี่อิศร์” ทีไร จะต้องยกนิ้วหัวแม่โป้งพร้อมบอกว่า “สุดยอด” ทุกครั้ง

แล้วพี่อาจินต์ก็เผยให้ผมรับรู้ว่า พี่อิศร์” นี่แหละคือนักเขียนไอดอล หรือแบบอย่างที่พี่อาจินต์ชื่นชอบและยึดถือมาโดยตลอด ทั้งแนวความคิด ฝีมือ การทำงาน และโดยเฉพาะอุดมคติของวิชาชีพ ทั้งการเป็นนักหนังสือพิมพ์และเป็นนักเขียน ซึ่งถือเป็นอีกคนหนึ่งที่มีความชัดเจนทั้งความคิดและแนวทางการทำงานเพื่อความยุติธรรมของสังคม เช่นเดียวกับ “ศรีบูรพา” หรือ “กุหลาบ สายประดิษฐ์” นักเขียนนักหนังสือพิมพ์ผู้กร้าวแกร่งในอุดมการณ์

“พี่อิศร์” คือใคร?

แท้จริงแล้ว “พี่อิศร์” ที่พี่อาจินต์พูดถึงบ่อย ๆ ก็คือ “อิศรา อมันตกุล” นักคิด นักเขียน นักหนังสือพิมพ์ที่ยิ่งใหญ่อีกคนหนึ่งในเมืองไทยนั่นเอง

และเพื่อเป็นการทำความเข้าใจกับคนรุ่นใหม่ในยุคนี้….ขอย้อนเรื่องราวความเป็นมาให้รู้พอสังเขปดังนี้

“อิศรา อมันตกุล” เขาเป็นลูกของ นาย ม.ชาเลย์ และ นางวัน เกิดวันที่ 17 พฤษภาคม 2464 โดยเป็นลูกคนที่ 4 ในจำนวนลูกทั้งหมด 10 คน เป็นครอบครัวมุสลิม ถ้าจะบอกว่าอิศราเป็นเด็กพระนครก็ย่อมได้ เพราะครอบครัวมีบ้านอยู่ที่ย่านถนนข้าวสาร บางลำพู

“อิศรา อมันตกุล” มีชื่อในภาษามุสลิม อิบรอฮีน อะมัน” เป็นเด็กที่เรียนหนังสือเก่ง จบชั้นประถมศึกษา ที่โรงเรียนบำรุงวิทยาถนนจักรพงษ์ และในช่วง ปี 2472 ขณะเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 8 ที่โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียน เป็นนักเรียนที่สอบได้คะแนนในวิชาภาษาอังกฤษสูงสุดของประเทศ

เมื่ออายุ 19 ปี ก็เริ่มเข้าสู่วงการหนังสือพิมพ์ โดยเริ่มเข้าทำงานในหนังสือสุภาพบุรุษ-ประชามิตร ร่วมกับกุหลาบ สายประดิษฐ์” และ มาลัย ชูพินิจ” ที่ทำงานอยู่ในหนังสือสุภาพบุรุษ-ประชามิตรก่อนหน้านี้แล้ว หลังจากนั้นเส้นทางชีวิตของ “อิศรา อมันตกุล” ก็โลดแล่นอยู่ในวงการหนังสือพิมพ์มาโดยตลอด ทั้งเป็นผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์หนังสือ “สุวัณณภูมิ” หลังจากนั้นก็โบยบินไปทำงานอีกหลายฉบับ เช่น หนังสือพิมพ์บางกอกรายวัน, หนังสือพิมพ์เอกราช, หนังสือพิมพ์พิมพ์ไทยเบื้องหลังข่าว, หนังสือพิมพ์พิมพ์ไทยรายวัน, หนังสือพิมพ์สยามนิกร, หนังสือพิมพ์เกียรติศักดิ์, หนังสือพิมพ์กิตติศัพท์, หนังสือพิมพ์ไทยใหม่ยุคใหม่ และ หนังสือพิมพ์บางกอกเดลิเมล์ สำหรับเดลิเมล์ต่อมาก็คือหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ในปัจจุบันนั่นเอง

“อิศรา อมันตกุล” เสียชีวิตเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2512 ด้วยโรคมะเร็ง หลังจากนอนรักษาตัวนานร่วม 10 เดือน ณ ตึกจงกลณี โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

ปีพ.ศ. 2499- 2500 และ ปี พ.ศ. 2501 อิศรา ได้รับเลือกให้เป็น นายกสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยเป็นคนแรก และเป็นที่มาของ “มูลนิธิ อิศรา อมันตกุล” โดยมีสมาคมหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย, สมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทย และ สมาคมหนังข่าวแห่งประเทศไทย เป็นผู้ร่วมกันจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่ท่าน

พี่อาจินต์ ปัญจพรรค์ ได้จำกัดความหมายในความเป็น “อิศรา อมันตกุล” สั้น ๆ แต่มีความหมายหลายหลากว่า

“เท่-สมาร์ท-ทรนง”

ในความเท่ของอิศรานั้น นอกเหนือจากการแต่งเนื้อแต่งตัว หรือแม้กระทั่งทรงผมที่ดูเนี้ยบเรียบร้อยแล้ว ฝีมือการเขียนหนังสืออ่านแล้วยังรู้สึกเท่อีกด้วย โดยเฉพาะการตั้งชื่อนวนิยาย และเรื่องสั้นที่เขียนขึ้น ล้วนแล้วแต่โดนหรือกระแทกใจทั้งสิ้น

อย่างเช่น การตั้งชื่อเรื่องสั้น เขาตะโกนหานายกรัฐมนตรี, เขาเลี้ยงงูพิษไว้ในใจ, เพลงแห่งอิสรภาพ, ยุคทมิฬ หัวเราะและน้ำตา, เหตุเกิดบน-แผ่นดิน ฯลฯ

หรืออย่างการตั้งชื่อนวนิยาย ข้าจะไม่แพ้, วีรบุรุษใน-หนังฬา, เสือซ่อนเล็บ, จูบฉันแล้วจงตายเสีย, 108 แพศยา ฯลฯ

ส่วนความสมาร์ทในตัวตนของอิศรา อมันตกุล นั้น พี่อาจินต์บอกว่า….พี่อิศร์เป็นคนอ่อนโยน เป็นคนมีน้ำใจ และให้เกียรติรุ่นน้อง เป็นคนพูดน้อยก็จริง แต่การพูดแต่ละครั้งมีประโยชน์ เป็นคนที่พูดเรื่องยาก ๆ ให้เข้าใจได้ง่าย

“แต่ลื้อรู้รึเปล่า…ถ้าดูในดวงตาของแกแล้ว…จะเห็นแววตาของแกคมกริบและแข็งกร้าว…แสดงถึงการเป็นคนเอาจริงเอาจังมาก…ผิดเป็นผิดถูกเป็นถูก” พี่อาจินต์เล่าให้ฟัง

สิ่งสำคัญอีกอย่างหนึ่งที่บ่งบอกถึงการทำงานและตัวตนที่ชัดเจนของนักเขียนนักหนังสือพิมพ์ที่ชื่อ “อิศรา อมันตกุล” ก็คือ “ความทรนง” ในอุดมการณ์วิชาชีพของตนเอง

“ลื้อคิดดูซิ” พี่อาจินต์บอกผม “เด็กหนุ่มอายุเพียง 19 ปี แต่สามารถไปร่วมงานกับนักเขียนนักหนังสือพิมพ์ใหญ่อย่างกุหลาบ สายประดิษฐ์ได้…ต้องไม่ธรรมดาอย่างแน่นอน….ต้องมีความทรนงในฝีมือจริง ๆ”

พี่อาจินต์บอกว่า “ความทรนง” ของอิศรา อมันตกุล ไม่ใช่การโอ้อวด แต่เป็นการสำแดงศักยภาพในฝีมือ

ดังนั้น จะเห็นว่าอิศรา อมันตกุล มีฝีมือการทำหนังสือเขียนหนังสือจัดเจนจัดจ้านอย่างมาก สามารถจะเขียนงานได้ทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการเขียนพาดหัวข่าว, บทบรรณาธิการ, ข่าว, บทความ, สารคดี, เรื่องสั้น, นวนิยาย, แปลเรื่อง ฯลฯ

เช่นเดียวกับความทรนงในอุดมการณ์ของวิชาชีพ

“แม้พี่อิศร์จะเป็นคนสุภาพอ่อนโยน …ไม่ถือตัว…มีความเอื้อเฟื้อกับรุ่นน้อง ๆ…แต่สำหรับความเป็นนักเขียนและนักหนังสือพิมพ์แล้ว แกจะยืดอกอย่างภาคภูมิใจ….ที่สำคัญคนอย่างพี่อิศร์จะไม่ยอมค้อมหัวให้กับความไม่ถูกต้องที่เกิดขึ้นในสังคม โดยเฉพาะความอยุติธรรม และอำนาจเผด็จการ….ความเป็นนักหนังสือพิมพ์ที่ทรนงของพี่อิศร์น่านับถือยกย่องอย่างมาก”

และจากการที่อิศรา อมันตกุล เป็นนักหนังสือพิมพ์ที่ไม่ยอมให้อำนาจเผด็จการครองเมืองนี่เอง ในยุค จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ เรืองอำนาจ หนังสือพิมพ์บางกอกเดลิเมล์ที่อิศราเป็นบรรณาธิการจึงถูกสั่งปิด ขณะเดียวกันยังถูกจับกุมร่วมกับเพื่อน ๆ และถูกคุมขังนานเกือบ 6 ปีเลยทีเดียว โทษฐานที่ใช้ความคิด ปากกา แท่นพิมพ์ และตัวหนังสือเป็นอาวุธห้ำหั่นกับเผด็จการและความอยุติธรรม

ทั้งหมดดังที่บอกเล่ามาทั้งหมดแล้วนั้น เป็นบอกเล่าผ่านการพูดคุยกับพี่อาจินต์ ปัญจพรรค์ ซึ่งเป็นการพูดคุยถึงยุคสมัยที่ผ่านมา และบุคคลในวงการนักเขียนนักหนังสือพิมพ์ที่บุกเบิกเส้นทางเอาไว้ ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้และก้าวเดิน

เป็นการก้าวเดินอย่างทรนงเช่นเดียวกับ “อิศรา อมันตกุล”นั่นเอง!

 

เรื่อง: นิรันศักดิ์ บุญจันทร์

 


นักเขียนรับเชิญ

นักเขียนรับเชิญที่ The People เชิญมาแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และนำเสนอบทความตามความสนใจ

Illustrator

ชอบวาดรูป ชอบดูหนัง ชอบเที่ยว ชอบหมา ชอบนอน

Related

รีวิวคอนเสิร์ต เอ็ด ชีแรน กับโชว์ครั้งที่สอง ที่กระตุ้นแฟนเพลงสุด “ผมร้องดังแค่ไหนพวกคุณต้องร้องให้ดังกว่าผม”

เดเคอร์ มอนต์โกเมอร์รี ฮีโร ฮีร้าย ผู้ชายสุดยั่วจาก Stranger Things

คานเย เวสต์ จากแรปเปอร์ตัวพ่อสู่การเป็น Yeezus เส้นทางแฟชันที่มี Yeezy เป็นเดิมพัน

สัมภาษณ์ เจสัน มราซ อัพเดทชีวิต 5 ปี จากการทำสวนอะโวคาโด ถึงตัวตนในปัจจุบัน

วง “เดอะ บีเทิลส์” ก่อนที่จะเป็นวงดังระดับโลก กับการฝึกฝนตัวเอง 10,000 ชั่วโมง

โตโตโระ ยักษ์ใหญ่ที่กุมหัวใจเด็กทั้งโลกจากสตูดิโอจิบลิ

รูพอล “คุณแม่” แห่งแดรกควีน ผู้ยกวงการแดรกจากใต้ดินสู่บนดิน

อิชิโนโมริ โชทาโร: “สู้เขาไอ้มดแดง!” และการตอบแทนพี่สาวที่จากไป