Post on 01/05/2020

มาเฟียอิตาลี: แจกหน้ากาก ยา และอาหารแบบฟรี ๆ หวังดีหรือฉวยโอกาส?

เป็นที่ทราบดีว่าสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ในอิตาลี มีความรุนแรงเป็นอันดับต้น ๆ ของโลก ด้วยตัวเลขผู้ติดเชื้อมากกว่า 2 แสนราย และตายอีกราว 27,000 ราย (ข้อมูลวันที่ 29 เมษายน ค.ศ. 2020) มาตรการปิดเมืองที่บังคับใช้มานานกว่า 7 สัปดาห์ (เริ่มปิดเมืองเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2020) จึงต้องดำเนินต่อไป แม้จะนำมาซึ่งปัญหาใหม่อย่างผลกระทบทางเศรษฐกิจ และปัญหาปากท้องของประชาชนยากจนในหลายพื้นที่

ช่วงเวลานี้เองที่เหล่าตัวละครลับอย่างกลุ่มผู้มีอิทธิพล หรือที่เราเรียกกันสั้น ๆ ว่า ‘มาเฟีย’ กระโดดเข้ามารับบทฮีโร่ ด้วยการแจกจ่ายทั้งหน้ากาก ยา และของจำเป็นให้ประชาชนผู้ยากจนและกำลังตกที่นั่งลำบาก พวกเขายังใจดีเสนอเงินกู้แบบปลอดดอกเบี้ยให้หลายคนที่ตกงานนำไปใช้จ่ายประทังชีวิตในช่วงวิกฤตอีกด้วย

ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นในเขตเมืองยากจนทางตอนใต้ ซึ่ง คัมปาเนีย คาลาเบรีย ปุลยา และเกาะซิซิลี ล้วนเป็นเขตพื้นที่ซึ่งอยู่ภายใต้อิทธิพลของเหล่ามาเฟียมาตั้งแต่ร้อยกว่าปีก่อน

ในเมืองปาแลร์โม บนเกาะซิซิลี ฐานที่มั่นของแก๊ง ‘โคซา นอสตรา’ (Cosa Nostra) คำนี้มีความหมายว่า ‘ของของเรา’ พวกเขาคือหนึ่งในกลุ่มมาเฟียที่เรียกได้ว่าเก่าแก่ที่สุดของอิตาลี สายข่าวจากเกาะซิซิลีรายงานว่า ครอบครัวของหนึ่งในหัวหน้าแก๊ง ออกมายืนแจกจ่ายอาหารฟรีให้แก่ผู้คน จนกลายเป็นกระแสชื่นชมกันไปทั่วอินเทอร์เน็ต

หากใครยังสงสัยว่ามาเฟียกลุ่มนี้คลาสสิกแค่ไหน ก็ให้จำไว้ว่าพวกเขานี่ล่ะ คือต้นแบบของตัวละครใน The Godfather (1972) หนังมาเฟียสุดอมตะ ที่เหล่าอาชญากรต่างก็ใส่สูท ผูกไท และสวมหมวกทรงเฟโดร่าเดินกันทั้งเรื่อง พวกเขาคืออาชญากรที่นอกจากจะเรียกพรรคพวกของตัวเองว่าแฟมิลี ก็ยังสำรวมกิริยาประหนึ่งว่าเป็นกลุ่มของสุภาพบุรุษ หลังจากภาพยนตร์ฉายก็จุดกระแสการแต่งตัวแนวใหม่ ที่เท่เสียจนหลายคนอาจลืมไปว่าต้นกำเนิดมาจากกลุ่มโจรที่มีอยู่จริง

The Godfather (1972)

ย้อนกลับไปที่ตอนใต้ของอิตาลี นาโปลี หนึ่งในเมืองใหญ่ที่เป็นเขตอิทธิพลของแก๊ง ‘คามอร์รา’ (Camorra) ก็เรียกได้ว่า มีสถานการณ์ภายในที่ค่อนข้างพิเศษ เพราะเป็นเมืองที่มีทั้งคนยากจนและธุรกิจสีเทาแฝงตัวอยู่เป็นจำนวนมาก ปัญหายาเสพติด แน่นอนว่ามาเป็นอันดับต้น ๆ เมื่อมีข่าวว่าสมาชิกแก๊งออกมาแจกจ่ายสิ่งของจำเป็นให้คนยากจน (บางคนถึงขนาดเดินไปส่งของถึงบ้าน) ก็ทำเอาตำรวจท้องถิ่นต้องรีบเสริมกำลังตรวจตราในเมือง และตั้งทีมสืบสวนขึ้นอย่างเร่งด่วน

ตำรวจอิตาลีเกรงว่า เหล่าอาชญากรจะแสวงหาผลประโยชน์จากกิจกรรมนี้ โดยใช้มันเป็นเส้นทางส่งยาเสพติดในช่วงเวลาที่พื้นที่ และสายส่งยาคนอื่น ๆ ไม่สามารถใช้งานได้ (เพราะโดนสั่งกักตัว) รวมถึงฉวยโอกาสสร้างเครือข่ายอิทธิพลด้วยการซื้อใจเหล่าพลเมืองให้มาเป็นพวก ก่อนจะทวงผลประโยชน์คืน โดยอาจจะใช้พวกเขาเป็นหูเป็นตาในช่วงเวลาที่ทำผิดกฎหมาย

“ความช่วยเหลือพวกนี้มันเป็นพิษ” เซอร์จิโอ นาซซาโร (Sergio Nazzaro) ผู้เชี่ยวชาญด้านอาชญากร ปัจจุบันดำรงตำแหน่งโฆษกของรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุขของอิตาลี กล่าว “แม้ตอนนี้มันจะฟรี แต่อีกหน่อยเขาจะขอให้คุณจ่ายคืน โดยการทํางานให้กับพวกเขาไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง มาเฟียต้องการบางอย่างตอบแทนเสมอ พวกเขาไม่ได้ช่วยเพราะพวกเขาเป็นคนดีหรอก” 

แม้จะรู้ต้นสายปลายเหตุทั้งหมดดี เรื่องน่าเศร้าก็คือ ผู้คนมากมาย ‘ไม่มีทางเลือก’

“เวลาคุณหิวมาก ๆ คุณจะมองหาขนมปัง คุณไม่มานั่งสนใจหรอกว่ามันจะอบจากที่ไหน หรือใครเป็นคนแจกจ่าย” โรแบร์โต ซาเวียโน (Roberto Saviano) นักข่าว และผู้เขียนหนังสือตีแผ่เครือข่ายมาเฟียอิตาลี กล่าว

ถึงผู้คนจะไม่ได้ชอบใจกลุ่มอาชญากรที่ทำผิดกฎหมาย แต่หลายข้อเสนอจากพวกเขาก็เอาทำปฏิเสธได้ยาก สถานการณ์ตอนนี้ผู้คนจำเป็นต้องเอาชีวิตให้รอดก่อนจะมากังวลเรื่องศีลธรรมหรือความถูกต้องตามกฎหมาย ซาเวียโนเล่าว่า รูปแบบของมาเฟียสมัยใหม่ ไม่ใช่ว่าจะต้องเกี่ยวข้องกับธุรกิจผิดกฎหมายเพียงอย่างเดียว พวกเขาคือกลุ่มอิทธิพลที่อาจใช้วิธีเข้าไปทำเหมือนเป็นนายทุนที่จะช่วยเหลือธุรกิจท้องถิ่น อาจเลือกซื้อกิจการหรือร่วมหุ้น เพื่อให้กิจการเหล่านี้กลายเป็นหนึ่งในฐานอำนาจที่จะส่งเสริมให้บารมีของกลุ่มแข็งแกร่งพอที่จะสามารถต่อรองกับรัฐบาล

หากกลับไปศึกษาประวัติศาสตร์ของมาเฟียอิตาลีช่วงศตวรรษก่อน เม็ดเงินจำนวนมากของพวกเขาไหลมาจากธุรกิจที่กลุ่มมาเฟียเข้าไปลงทุน ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจอาหาร ธุรกิจขนส่ง บริษัทจัดงานศพ ธุรกิจรับทำความสะอาด ไม่เว้นแม้แต่บริษัทน้ำมัน “การแพร่ระบาดครั้งใหญ่ของอหิวาตกโรค ในปี 1884 คร่าชีวิตของผู้คนในเมืองเนเปิลส์ไปเกือบครึ่งเมือง ตอนนั้นรัฐบาลต้องจ่ายเงินก้อนโตเพื่อทำความสะอาด และเงินก้อนนั้นก็ตรงเข้ากระเป๋าของแก๊งคามอร์ราไปเต็ม ๆ” เราไม่สามารถดูถูกหัวคิดของพวกเขา มาเฟียไม่ใช่กลุ่มอาชญากรโง่ ๆ พวกเขาเป็นนักธุรกิจที่รู้วิธีหาเงิน

เมืองเนเปิลส์

รูปแบบการทำธุรกิจดังกล่าว สืบทอดกันในเครือข่ายผู้มีอิทธิพล และทำให้พวกเขาสามารถรักษาฐานอำนาจมาได้จนถึงทุกวันนี้ แต่อิทธิพลยิ่งใหญ่ที่แก๊งมาเฟียเก่า ๆ เคยมี ก็อาจจะเสื่อมถอยไปตามกาลเวลาบ้าง เมื่อมีผู้เล่นหน้าใหม่ ๆ เข้ามาโลดแล่น

สำหรับชื่อของแก๊งมาเฟียอิตาลี ที่เวลานี้ถือว่าทรงอิทธิพลที่สุด คงต้องยกให้ ‘เอนดรังเกตา’ (‘Ndrangheta) ภาษากรีกที่แปลว่า ความกล้าหาญ พวกเขาถือกำเนิดที่เมืองคาลาเบรีย เมื่อหลายสิบปีก่อน

กลุ่มเอนดรังเกตา เริ่มต้นจากการรวมตัวของโจรฉกชิงวิ่งราวและเรียกค่าไถ่ ก่อนจะค่อย ๆ ไต่ระดับความโหดร้าย และเริ่มทำธุรกิจค้าทั้งยา อาวุธ และโสเภณี ช่วงปี 1970-1980 เอนดรังเกตาขยายอิทธิพลเข้ายึดอำนาจในเมืองมิลาน อาณาจักรอันร่ำรวยของอิตาลีภาคเหนือ ก่อนจะสยายปีกเข้าสู่ตลาดยาเสพติดข้ามชาติ พวกเขาจึงกลายมาเป็นเจ้าของสายส่ง ‘โคเคน’ ที่ทรงอิทธิพลที่สุดในยุโรป

เอนดรังเกตายังค่อย ๆ คืบคลานเข้าไปยึดอำนาจในกลุ่มธุรกิจที่มีทั้งมืดดำและถูกกฎหมาย แผ่สาขาไปสู่หลายธุรกิจในหลายทวีปทั่วโลก แถมยังพยายามขยายอิทธิพลเข้าสู่ภาครัฐ ด้วยการยื่นประมูลขอสัมปทานกับรัฐบาลในประเทศต่าง ๆ 

ในสถานการณ์ที่ไวรัสโควิด-19 กำลังระบาด เอนดรังเกตาก็ไม่พลาดที่จะเข้าไปร่วมลงทุนในธุรกิจยาและเครื่องมือทางการแพทย์ มีข่าวลือหลุดออกมาว่า พวกเขากำลังคิดค้นทดลองผลิตยาต้านไวรัสชนิดนี้อย่างแข็งขัน ซึ่งถือเป็นการเคลื่อนไหวที่ชาญฉลาด เพราะนอกจากจะได้รับเสียงชื่นชม (หากทำจริง) แล้ว ตอนนี้คงไม่มีใครจากรัฐบาลว่างมากพอจะไปตรวจสอบการทำงานของพวกเขา

“ไม่ว่าจะเป็นร้านค้า คาเฟ่ สถานบันเทิง หรือร้านอาหาร ต่างปิดกิจการมานานกว่าหนึ่งเดือนแล้ว” นิโคลา กรัตเตรี (Nicola Gratteri) อดีตอัยการผู้มีชื่อเสียงด้านการปราบปรามมาเฟีย เล่า เขาบอกว่า ประชากรจากหลายเมืองในเขตภาคใต้ ต้องประสบปัญหาการฉกชิงวิ่งราว ผู้ประกอบการและร้านอาหารบางส่วนถูกกดดันจากสังคมให้แจกจ่ายอาหาร ในสถานการณ์ที่มีการขโมยของในซูเปอร์มาร์เก็ตมากขึ้น “คนหลายล้านคนไม่มีงานทำ ซ้ำยังไม่มีรายได้ พวกเขาไม่รู้เลยว่าจะได้กลับไปทำงานเมื่อไหร่ นี่เป็นปัญหาใหญ่ที่รัฐควรรีบเข้ามาช่วยเหลือ ถ้ารัฐยังไม่รีบจัดการ เหล่าผู้มีอิทธิพลจะมาทำแทนแน่ และนั่นเป็นวิธีที่พวกเขาเข้ามาควบคุมชีวิตเรา”

ช่วงเวลาอันเปราะบางนี้ อาจเป็นช่องโหว่ที่เหล่ามาเฟียจะใช้แทรกแซงการทำงานของภาครัฐ โดยสวมบทบาทฮีโร่ พวกเขาอาจซื้อใจประชาชนได้ไม่เร็วก็ช้า นาซซาโร โฆษกของรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข ยังย้ำด้วยว่า รัฐบาลอิตาลีต้องทำงานแข่งกับเวลา เพราะหากช้ากว่ากลุ่มมาเฟีย ประเทศนี้อาจตกอยู่ใต้อำนาจของอิทธิพลมืดไปอีกนานก็ได้

“กลุ่มมาเฟียมักเคลื่อนไหวได้เร็วกว่ารัฐบาลทุกแห่งบนโลกนี้” นาซซาโรกล่าว “พวกเราทำงานด้วยเครื่องมือแห่งประชาธิปไตย พวกเขาทำงานด้วยความรุนแรงและการปะทะ เราทำงานโดยใช้การเจรจาและหารือด้วยการโหวต แต่พวกเขามีปืนที่จะยิงตอนไหนก็ได้ สถานการณ์นี้เราต้องรีบแล้ว การช่วยเหลือทางเศรษฐกิจต้องไปอย่างเร็ว ต้องเร็วให้มากกว่าพวกมาเฟีย”

 

 

ที่มา

 

https://www.theguardian.com/world/2020/apr/25/why-mafia-taking-care-of-everyones-business-in-pandemic

https://edition.cnn.com/2020/04/19/europe/italy-mafia-exploiting-coronavirus-crisis-aid-intl/index.html

https://asiatimes.com/2020/04/will-italys-mafia-gain-control-after-covid/

https://www.npr.org/2020/04/20/835026619/amid-pandemic-italian-prosecutors-warn-that-mafia-groups-are-cementing-their-pow

https://www.france24.com/en/20200329-mafia-primed-to-feast-on-italy-s-virus-devastation

https://www.occrp.org/en/daily/12096-mafia-aid-may-come-at-a-steep-price-in-southern-italy 

 


Related

ศ.ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านอุโมงค์คนแรกของไทย ที่ตั้งใจคืนรอยยิ้มให้กับคนกรุงเทพด้วยการขุดใต้ดิน

แคร์รี เกรซี อดีต บก.บีบีซี ต่อสู้เพื่อค่าจ้างที่เท่าเทียมทางเพศในองค์กร

สุชาติ จารย์รัตน์ ปลัดหมอแคน ใช้เสียงดนตรี “บำบัดทุกข์ บำรุงสุข” ประชาชน

เอกภูมิ ภูมิพันธุ์ ออกแบบบอร์ดเกมชวนเราระลึกถึง ‘ของขวัญจากพ่อ’

ความรุนแรงในครอบครัว “ภัยเงียบ” ที่อาจคร่าชีวิตผู้หญิงได้มากกว่าโควิด

อุ๋ย สาวขายไข่ที่ “ยาไอซ์” เปลี่ยนให้เธออยากเป็นบาริสต้า

ปีเตอร์ ทาบีชี ครูดีเด่นโลกที่ปฏิวัติการสอนจากพ่อแม่เด็ก

อโนชา ปันจ้อย หญิงไทยถูกลักพาตัวไปเกาหลีเหนือ