Post on 15/03/2021

วันคณะกรรมการหมู่บ้าน ๒๕๖๔ ย้ำความสำคัญของรากฐานแผ่นดินไทย

ที่มาและความสำคัญของวันคณะกรรมการหมู่บ้าน

คณะกรรมการหมู่บ้าน หรือ กม. จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช ๒๔๕๗ โดยถือกำหนดขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๖ และในปี ๒๕๕๑ กระทรวงมหาดไทยได้ปรับปรุงโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) แล้วประกาศกำหนดให้วันที่ ๙ มีนาคม ของทุกปี เป็นวันคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.)

เพื่อเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจให้แก่คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) ในการ
ปฏิบัติหน้าที่ อีกทั้งเป็นการประชาสัมพันธ์ บทบาท อำนาจ หน้าที่และผลงานของคณะกรรมการหมู่บ้านให้สาธารณชนได้รับทราบอย่างแพร่หลาย โดยการสร้างหมู่บ้านที่เข้มแข็งจะเป็นรากฐานที่มั่นคงและเป็นพลังที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาประเทศในทุกมิติ

โดยหากพิจารณาจากหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) ให้ดีแล้วนั้น จะเห็นว่า กฎหมายกำหนดให้ กม. ทำหน้าที่เสมือนเป็น “คณะรัฐมนตรีของหมู่บ้าน” ที่คอยทำงานร่วมกับทุกภาคส่วนโดยมีพื้นที่ดำเนินการในหมู่บ้าน

ดังนั้นหากทุกภาคส่วนเข้าใจบทบาทหน้าที่ของ คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) และร่วมกันพัฒนาศักยภาพของคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) ให้เข้มแข็งแล้วนั้น การขับเคลื่อนทุกภารกิจในหมู่บ้านจะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และสมกับคำขวัญที่ว่า “ประเทศต้องมีรัฐบาล หมู่บ้านต้องมี กม.”

บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมหมู่บ้าน

นอกจากในหมู่บ้านจะมีผู้ใหญ่บ้าน และผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ที่คอยทำหน้าที่ “บำบัดทุกข์ บำรุงสุข” ให้แก่พี่น้องประชาชนในหมู่บ้านแล้ว เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่ของผู้ใหญ่บ้านมีประสิทธิภาพมากขึ้น กฎหมายจึงได้กำหนดให้มีคณะกรรมการหมู่บ้าน หรือ กม. เป็นผู้เสนอแนะและให้คำปรึกษาผู้ใหญ่บ้านในการปฏิบัติหน้าที่อีกด้วย

คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) ถือเป็นกลไกของหมู่บ้านที่ใกล้ชิดประชาชน รู้และเข้าถึงข้อมูล สภาพพื้นที่ปัญหาและความต้องการของประชาชนในหมู่บ้านดีที่สุด โดยมีโครงสร้างและอำนาจหน้าที่สอดคล้องกับบริบทของสังคม และครอบคลุมการทำงานในทุกมิติของหมู่บ้าน เสมือนเป็น “คณะรัฐมนตรีประจำหมู่บ้าน”

คณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) มีบทบาทหน้าที่ในการช่วยเหลือแนะนำให้คำปรึกษาแก่ผู้ใหญ่บ้านเกี่ยวกับกิจการอันเป็นอำนาจหน้าที่ของผู้ใหญ่บ้านและปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายหรือระเบียบแบบแผนของทางราชการหรือที่นายอำเภอมอบหมายหรือผู้ใหญ่บ้านร้องขอ รวมทั้งเป็นองค์กรหลักที่รับผิดชอบในการบูรณาการจัดทำแผนพัฒนาหมู่บ้านและบริหารจัดการกิจกรรมที่ดำเนินงานในหมู่บ้านร่วมกับองค์กรอื่นทุกภาคส่วน

บทบาทและหน้าที่ของ กม. นั้นตามเจตนารมณ์ของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องเน้นให้ “ทำงานเป็นทีม” โดยให้ กม. เป็นผู้ช่วยเหลือผู้ใหญ่บ้านในการปฏิบัติหน้าที่ซึ่งมีอยู่มากมาย ดังนี้

๑. การช่วยเหลือ แนะนำ และให้คำปรึกษาผู้ใหญ่บ้าน
การให้ความช่วยเหลือผู้ใหญ่บ้านในการปฏิบัติหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดอำนาจหน้าที่ไว้ทั้งการอำนวยความเป็นธรรม การปฏิบัติหน้าที่ในฐานะเป็นพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ และการปฏิบัติหน้าที่ในฐานะที่เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐรวมทั้งการเป็นผู้ช่วยนายอำเภอของผู้ใหญ่บ้าน

๒. การปฏิบัติตามระเบียบ กฎหมาย
การปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้มีระเบียบ หรือกฎหมาย ให้อำนาจไว้ เช่น การประนีประนอม
ข้อพิพาทในหมู่บ้าน เป็นต้น

๓. การทำงานตามที่นายอำเภอมอบหมาย
กรณีที่นายอำเภออาจมีภารกิจหรือมีความจำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจาก กม.
จึงจะทำให้การทำงานนั้นประสบความสำเร็จนายอำเภอก็จะมอบหมายให้ กม. ช่วยเหลือทำงานนั้นๆ เช่น การเฝ้าระวังและป้องกันโรคที่แพร่ระบาดการเฝ้าระวังเยาวชนกลุ่มเสี่ยงเพื่อไมให้ไปยุ่งเกี่ยวกับยาเสพติด การสำรวจข้อมูลต่างๆ ในหมู่บ้าน เป็นต้น

๔. การทำงานตามที่ผู้ใหญ่บ้านร้องขอ
กรณีที่ผู้ใหญ่บ้านอาจจะมีงานอื่นที่จะต้องทำนอกเหนือจากที่กำหนดไว้ในระเบียบ กฎหมายและไม่สามารถที่จะทำงานนั้น ๆ คนเดียวได้จึงต้องร้องขอให้ กม. ช่วยเหลือ เช่น การสำรวจข้อมูลที่ต้องเข้าถึงทุกครัวเรือนการขอรับบริจาคในงานบุญประเพณีหรืองานประจำปีของหมู่บ้าน เป็นต้น

๕. การบูรณาการจัดทำแผนพัฒนาหมู่บ้าน
โดยแบ่งออกเป็น ๒ กรณี ดังนี้
๕.๑ ในกรณีที่หมู่บ้านนั้นมีแผนอยู่แล้วไม่ว่าจะเป็นแผนที่เกิดจากการสนับสนุนของหน่วยงานใดที่ได้ทำขึ้นในหมู่บ้านไม่ว่าจะเรียกว่าแผนชุมชนแผนชีวิตชุมชน หรือแผนชุมชนพึ่งตนเอง หรือเรียกชื่ออย่างอื่น กม. ก็จะมีหน้าที่
ประชุมปรึกษาหารือกันเพื่อรวบรวมแผนทุกแผนให้เป็นแผนเดียวกันเรียกว่า
“แผนพัฒนาหมู่บ้าน”
๕.๒ กรณีที่หมู่บ้านยังไม่มีแผนใด ลย กม.ก็จะมีหน้าที่ร่วมกับประชาชนในหมู่บ้านบูรณาการจัดทำ “แผนพัฒนาหมู่บ้าน” ขึ้นใหม่

๖. การบริหารจัดการกิจกรรมในหมู่บ้านร่วมกับองค์กรอื่นทุกกาคส่วน
ภารกิจข้อนี้เป็นการกิจสำคัญเนื่องจากตามเจตนารมณ์ของกฎหมายนั้นมุ่งให้ กม. เป็นกลไกหลักในหมู่บ้านเปรียบเสมือนเป็น “คณะรัฐมนตรีของหมู่บ้าน” ดังนั้น ไม่ว่าหน่วยงานหรือองค์กรใดก็ตามที่มีภารกิจ หรือโครงการ กิจกรรมที่จะต้องทำในหมู่บ้าน จะต้องประสานผ่าน กม. แล้ว กม. จะต้องรับผิดชอบดำเนินการหรือร่วมรับผิดชอบ
ดำเนินการกับหน่วยงานหรือองค์กรนั้น ๆ

โครงสร้างของคณะกรรมการหมู่บ้าน

กฎหมายกำหนดให้มีคณะกรรมการหมู่บ้าน หรือ กม. เป็นผู้เสนอแนะและให้คำปรึกษาผู้ใหญ่บ้านในการปฏิบัติหน้าที่ จึงถือได้ว่า กม. เกิดขึ้นมาพร้อม ๆ กับกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ฯลฯ โดยเริ่มแรกกฎหมายกำหนดให้ กม. ประกอบด้วย ผู้ใหญ่บ้าน เป็นประธาน
ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน เป็นกรรมการ และกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอีกไม่น้อยกว่า ๒ คน

แต่ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทย โดยกรมการปกครองได้เสนอให้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๑๑ พ.ศ. ๒๕๕๑ เกี่ยวกับโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้าน กม. โดยยึดหลัก “การบูรณาการคน และบูรณาการงานในหมู่บ้าน”

โครงสร้างของคณะกรรมการหมู่บ้าน ประกอบด้วย

คณะกรรมการหมู่บ้านโดยตำแหน่ง ได้แก่
๑. ผู้ใหญ่บ้าน เป็นประธาน กม.
๒. ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
๓. สมาชิกสภาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีภูมิลำเนาในหมู่บ้าน (ส.อบต. สท. สจ.)
๔. ผู้นำ หรือผู้แทนกลุ่มองค์กร ในหมู่บ้าน

คณะกรรมการหมู่บ้านโดยการเลือก ผู้ทรงคุณวุฒิที่ประชาชนในหมู่บ้านเลือก หมู่บ้านละอย่างน้อย ๒ คน แต่ไม่เกิน ๑๐ คน

ดังนั้นในแต่ละหมู่บ้านจะมี กม. อย่างน้อย หมู่บ้านละ ๑๒ คน ทั้งนี้ กม. โดยตำแหน่งจะมีหมู่บ้านละมากน้อยแค่ไหนเพียงไรนั้นก็ขึ้นอยู่ว่าในหมู่บ้านนั้นมีการแบ่งคุ้ม หรือมีกลุ่มต่าง ๆ มากน้อยเพียงใด ถ้ามีการแบ่งคุ้มมาก หรือว่ามีกลุ่มต่าง ๆ มาก หมู่บ้านนั้นก็จะมี กม. โดยตำแหน่งมาก แต่ถ้ามีน้อยหมู่บ้านนั้นก็จะมี กม. โดยตำแหน่งน้อย

ส่วน กม. ผู้ทรงคุณวุฒินั้นกฎหมายกำหนดให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกผู้ใหญ่บ้านในหมู่บ้านเลือกกันเองเป็น กม. ผู้ทรงคุณวุฒิ ส่วนจำนวนจะมีมากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่ที่ประชาชนในหมู่บ้านจะเป็นผู้กำหนดตามความเหมาะสมของหมู่บ้าน แต่ทั้งนี้ต้องไม่น้อยกว่า ๒ คน แต่ไม่เกิน ๑๐ คน แต่วาระของ กม. ผู้ทรงคุณวุฒิจะมีแตกต่างจาก กม. โดยตำแหน่ง เนื่องจากกฎหมายกำหนดให้ กม. ผู้ทรงคุณวุฒิมีวาระ ๔ ปี นับจากวันที่นายอำเภอได้มีประกาศแต่งตั้ง ดังนั้น ทุกๆ ๔ ปี หมู่บ้านจะต้องมีการเลือก กม. ผู้ทรงคุณวุฒิกันใหม่


The People

กองบรรณาธิการ

Related

เตรียมท่องโลก Future Bass กับโชว์เดี่ยวครั้งแรกในเมืองไทยของ Flume

Rabbit LINE Pay จับมือ กสิกรไทย ส่ง “LINE POINTS เครดิตการ์ด” 

เจเรมี่ แคมป์: คริสเตียนร็อคระดับตำนาน ขอเล่าชีวิตผ่าน I Still Believe ภาพยนตร์มอบพลังใจแห่งปี

ณรงค์ ปรางค์เจริญ คว้ารางวัล The Charles Ives Awards ครั้งแรกของคนไทย ที่รับรางวัลการประพันธ์เพลงจากองค์กรระดับโลก

สะกดทุกสายตา “วิโอเลต วอเทียร์” ฉลอง 53 ล้านวิว ปล่อย MV เพลง “Smoke” พร้อมลีลาสุดพลิ้ว!

“ชาบูชิ” อัดงบเดินหน้าขยายสาขาต่อเนื่อง เปิดตัว ชาบูชิ “24 ชั่วโมง” ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนเมือง

มูลนิธินวมินทร์รวมใจ ขอเป็นส่วนหนึ่งของสังคมที่ให้ความสำคัญกับการให้ความเท่าเทียมกันของเพศสภาพที่แตกต่าง

เดอะ ปาร์คไลฟ์ จัดโปรแรง แซงหน้าฝน Happy Rainy Season แจกบัตรของขวัญ พร้อมกระเป๋าผ้าสุดคูล