Post on 24/12/2018

พระเยซู วันประสูติของพระองค์มาจากไหน?

วันที่ 25 ธันวาคมของทุกปี เป็นวันที่ชาวคริสต์ทั่วโลกร่วมกันฉลองวันคล้ายวันประสูติของพระเยซู รวมไปถึงคนนอกเนื่องจากมันได้กลายเป็นประเพณีสากลที่ญาติมิตร เพื่อนฝูง และคนรักจะได้ใช้โอกาสนี้เพื่อพบปะกัน (ด้วยความที่มันเป็นวันหยุด) นอกเหนือไปจากเรื่องของการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา

แต่วันที่ 25 ธันวาคม เป็นวันประสูติของพระเยซูจริงหรือ?

เรื่องนี้คงไม่มีใครรู้แน่ชัด เพราะไม่มีหลักฐานร่วมสมัยบันทึกเอาไว้เลยว่าพระองค์ประสูติวันไหน แม้แต่ในกอสเปลของนักบุญทั้งหลายในพระคัมภีร์ไบเบิลก็ไม่มีฉบับไหนที่บอกว่า พระเยซูประสูติวันที่ 25 ธันวาคม ยิ่งในยุคต้นๆ ของศาสนาคริสต์ การฉลองวันคล้ายวันเกิดให้กับพระเยซู นักบุญหรือผู้สละชีพให้กับศาสนายังถูกมองว่าเป็นพิธีกรรมของพวกนอกรีต ทั้งยังเห็นว่าควรจะฉลองวันครบรอบวันตายเสียมากกว่าวันเกิด

แล้ววันที่ 25 ธันวาคมกลายมาเป็นวันประสูติพระเยซูได้ยังไง?

มีผู้สันนิษฐานว่า ชาวคริสต์อาจจะเอาเทศกาลฉลองของพวกเพแกน (Pagan ผู้นับถือเทพเจ้าหลายองค์ซึ่งไม่ใช่ “พระเจ้าที่แท้จริง” ในสายตาชาวคริสต์) อย่างเทศกาลแซตเทอร์นาเลีย (Saturnalia) ที่ฉลองกันตั้งแต่ช่วงกลางเดือนธันวาคมไปจนถึงวันที่ 23 ธันวาคม มาแปลงให้เป็นเทศกาลคริสเตียนโดยโยงให้เป็นวันประสูติของพระเยซูรึเปล่า?

ศาสตราจารย์ เดียร์เมด แมคคัลลอก (Diarmaid MacCulloch) ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ศาสนจักรแห่งมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดในประเทศอังกฤษให้ความเห็นว่า ไม่น่าจะเป็นไปได้ที่ชาวคริสต์จะไปเอาประเพณีนี้ของเพแกนมาสวมหัวให้เป็นคริสเตียน เพราะงานฉลองนี้เริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงต้นเดือนธันวาคม และนักเขียนชาวคริสต์ก็ไม่เคยกล่าวถึงเรื่องนี้มาก่อน

ข้อสันนิษฐานต่อมาก็คือ ชาวคริสต์ไปเอาวันหยุดของชาวโรมัน “dies solis invicti nati” หรือ วันกำเนิดแห่งดวงอาทิตย์ที่ไม่มีผู้ใดเอาชนะได้ (day of the birth of the unconquered sun) เพื่อเป็นการฉลองการกลับมาของ “ดวงอาทิตย์” หลังวันเหมายัน (winter soltice) วันที่กลางคืนยาวนานที่สุดในฤดูหนาว ซึ่งเป็นสัญญาณของฤดูใบไม้ผลิที่ใกล้จะมาถึง มาเป็นวันประสูติของพระเยซูเพื่อจูงใจให้ชาวโรมันเปลี่ยนศาสนาหรือไม่?

ในข้อนี้ แมคคัลลอกให้ความเห็นว่า ชาวคริสต์เอาวันนี้มาใช้เป็นวันฉลองวันคล้ายวันเกิดของพระเยซูก่อนหน้าที่จักรพรรดิโรมันจะหันมานับถือคริสต์ซะอีก (เซ็กตุส ยูลีอุส แอฟริกานุส, Sextus Julius Africanus นักประวัติศาสตร์ชาวคริสต์ได้เขียนไว้ตั้งแต่ปี 221 ว่าวันเกิดของพระเยซูคือวันที่ 25 ธันวาคม ขณะที่จักรพรรดิคอนสแตนติน จักรพรรดิคริสเตียนคนแรกสั่งให้ยุติการกดขี่ชาวคริสต์ตามประกาศแห่งมิลานเมื่อปี 313) มันจึงไม่น่าจะใช่ไอเดียของฝ่ายอาณาจักรที่จะเอามาใช้โน้มน้าวพลเมืองให้เปลี่ยนศาสนา แต่การที่วันทั้งสองมันตรงกันพอดีก็น่าจะมีส่วนช่วยให้วันนี้กลายเป็นวันฉลองที่ได้รับความนิยมได้ง่ายกว่า

ส่วนเหตุผลจริงๆ ที่ชาวคริสต์เลือกวันที่ 25 ธันวาคมเป็นวันประสูติของพระคริสต์นั้น แมกคัลลอกเชื่อว่าเหตุผลทางศาสนาคือเหตุผลสำคัญที่สุด โดยมีอยู่สองทฤษฎีที่น่ารับฟัง

ทฤษฎีแรก มาจากการที่ศาสนิกในยุคต้นเชื่อว่า พระเยซูก็คือ “อดัมคนใหม่” ที่จะมาไถ่บาปจากการกระทำของ “อดัม” ในสวนเอเดน เบื้องแรกจึงถือเอาว่าวันที่ 25 มีนาคม คือวันประสูติของพระเยซูเพราะมันคือวันแรกของฤดูใบไม้ผลิซึ่งเชื่อมโยงกับอดัมและเรื่องราวของการสร้างโลก แต่ เซ็กตุส ยูลีอุส แอฟริกานุส เสนอว่า วันที่ 25 มีนาคม น่าจะเป็นวันที่พระองค์ “ปฏิสนธิ” ในครรภ์มากกว่า ต้องนับอีก 9 เดือนถึงจะเป็นวันประสูติของพระองค์จริงๆ ซึ่งก็ตรงกับวันที่ 25 ธันวาคมนั่นเอง

ส่วนอีกทฤษฎีหนึ่ง อ้างหลักฐานตามพระคัมภีร์ที่บอกว่าพระเยซูสิ้นพระชนม์ตรงกับวันปัสคา (Passover) ผู้รู้สมัยนู่นก็คงจะแปลงวันดังกล่าวจากปฏิทินจันทรคติยิวมาเป็นสุริยคติออกมาตรงกับวันที่ 25 มีนาคม แล้วชาวยิวโบราณก็เชื่อกันว่าศาสดาพยากรณ์มีวันเกิดและวันตายตรงกัน เมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์ในวันที่ 25 มีนาคม แล้ว พระองค์ก็ต้อง “ปฏิสนธิ” ในครรภ์ตรงกับวันเดียวกันนี้ ซึ่งก็จะประสูติตรงกับวันที่ 25 ธันวาคม พอดี (BBC)

ด้วยเหตุนี้จึงอาจกล่าวได้ว่า ความเชื่อที่ว่าวันประสูติของพระคริสต์ตรงกับวันที่ 25 ธันวาคม อาจจะไม่ได้มาจากปัจจัยเชิงข้อเท็จจริง แต่เป็นการใช้เหตุผลในเชิงเทววิทยาของปราชญ์ชาวคริสต์ (ซึ่งสำหรับศาสนิกบางคนอาจถือว่ามันเป็นข้อเท็จจริงก็ได้) และแม้ว่ามันจะมาจากความเชื่อและการใช้เหตุผลของชาวคริสต์โดยแท้ แต่การเฉลิมฉลองของชาวคริสต์ในวันนี้ก็ได้รับอิทธิพลจากกลุ่มความเชื่ออื่นอย่างเลี่ยงไม่ได้ (รวมถึงกลุ่มเพแกน) และธรรมเนียมหลายอย่างก็เป็นของใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นานนี้ เช่นการประดับบ้านด้วยต้นสน บันทึกที่เก่าที่สุดของธรรมเนียมนี้อยู่ช่วงศตวรรษที่ 15 ส่วนการมอบของขวัญให้กับคนในครอบครัวก็พึ่งจะถือปฏิบัติกันเป็นหลักเป็นฐานช่วงปลายศตวรรษที่18 เท่านั้น (Britannica)

 


ผู้เขียนเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ และต่างประเทศ

Releated

พระสยามเทวาธิราช ผีบ้านผีเมืองผู้ปัดเป่าภัยให้สยาม

ผู้มีสถานะได้เปรียบทางสังคมในสหรัฐฯ (เคย) ใช้แบบทดสอบความรู้ กีดกันประชาชนจากการเลือกตั้ง

อัลคอวาริซมีย์ นักคณิตมุสลิม ผู้เป็นที่มาของ “อัลกอริทึม”

รู้จัก ชิเงรุ มิซึกิ เจ้าของผลงาน อสูรคิทาโร อดีตทหารเกณฑ์ที่เสียแขนซ้ายในสงครามโลกครั้งที่ 2

โลธาร์ เครย์ซิก ผู้พิพากษาผู้ต่อต้าน “การุณยฆาต” ของ ฮิตเลอร์

ลุดมิลา พาฟลิเชนโก จากแม่ม่ายลูกติด สู่ตำนานนักแม่นปืนแห่งกองทัพโซเวียต

อลิเซีย กัสติยา ผู้ทำให้ความลักลั่นของกฎหมาย “กัญชา” ในอุรุกวัยหมดไป

ซีอุย จริยธรรมของพิพิธภัณฑ์กับการจัดแสดงศพมนุษย์