Post on 03/09/2019

มาโกโตะ ชินไค ท่านเทพแห่งวงการภาพยนตร์อนิเมะ

เหงา โดดเดี่ยว เปลี่ยวใจ ต้องการใครสักคน คงเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นในผลงานของ มาโกโตะ ชินไค (Makoto Shinkai) ซึ่งใครก็ตามที่เคยชมภาพยนตร์ของเขา การันตีได้ว่าต้องเคยน้ำตาตกกันบ้าง ไม่เพียงความเก่งกาจในการถ่ายทอดบรรยากาศเหงาจับใจเท่านั้น แต่เขายังเทพระดับสามารถทำงานเองในทุกองค์ประกอบอีกด้วย

 

Makoto Shinkai

 

กำเนิดเทพจากวงการเกม

 

หากวงการเกมมีเทพโคจิมะที่กำเนิดมาจากความเนิร์ดหนัง ขณะเดียวกันในวงการภาพยนตร์อนิเมะกลับมีเทพหนังที่กำเนิดมาจากวงการเกม เพราะสถานที่ทำงานแห่งแรกของ มาโกโตะ ชินไค คือบริษัทเกม Nihon Falcon ที่สั่งสมประสบการณ์ในการทำคลิปต่าง ๆ สำหรับเกม งานออกแบบ และเนื้อหาสำหรับเว็บไซต์นานกว่า 5 ปี

หนึ่งในนั้นคืองานอนิเมะขนาดสั้น 1 นาทีครึ่ง Other World (1999) ที่เต็มไปด้วยองค์ประกอบหลาย ๆ อย่างที่กลายมาเป็นเอกลักษณ์ประจำตัวของเขา ทั้งฉากเหงา ๆ การเฝ้ารอใครสักคน ฉากรถไฟ ฉากนกโผบิน ฯลฯ ก่อนจะต่อยอดทำอนิเมะขนาดสั้น She and Her Cat (1999) ที่ทำทุกอย่างทุกขั้นตอน ทั้งกำกับ เขียนบท พากย์เสียง ออกแบบกราฟิก แต่งเพลง แม้กระทั่งร้องเสียงแมว ทำให้อนิเมะขนาดสั้นเรื่องนี้ได้รับรางวัล DoGA CG Animation Contest ในปี 2000 และนั่นทำให้เขากลายเป็นที่จับตามองในวงการอนิเมะทันที ก่อนบริษัทอนิเมะ ManhaZoo จะติดต่อให้เขาเข้าทำงานในวงการจริงจัง

Voice of a Distant Star (2002) คือผลงานขนาดไม่เกิน 30 นาทีที่กลายเป็นหมุดหมายสำคัญของชินไค ว่าด้วยเรื่องราวความรักทางไกลระหว่างชาย-หญิงในยุคสงครามอวกาศ ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างระยะทาง และช่วงเวลาบนโลกกับอวกาศที่พวกเขาต้องสื่อสารผ่านกันทางข้อความโทรศัพท์เท่านั้น จะเห็นว่าหนังเต็มไปด้วยองค์ประกอบสำคัญของชินไค ทั้งตัวละครที่แสวงหาใครสักคนจากการพลัดพราก ความแตกต่างระหว่างเมืองกับชนบท การส่งข้อความผ่านโทรศัพท์มือถือ ฉากรถไฟที่เป็นจุดสำคัญของเรื่อง ฉากนกโผบินอิสระ ซึ่งนั่นกลายเป็นสิ่งที่หนังชินไค “ขาดไม่ได้”

The Place Promised in Our Early Days (2004), 5 Centimeters Per Second (2007), Children Who Chase Lost Voices (2011), The Garden of Words (2013) หรือ Your Name (2016) ผลงานของเขาที่ตามออกมาทั้งหมดนี้ จะมีองค์ประกอบเหล่านี้สอดแทรกอยู่เสมอ

จนถึงวันนี้ ชินไคยังไม่รู้ว่าเขาค้นพบความดื้อรั้นมากจากไหนในการต่อต้านความคิดของพ่อ “ผมคิดว่าถ้าพ่อผมบอกผมตั้งแต่เด็กเพื่อจะเป็นคนทำหนัง ผมคงไม่ลงเอยในแบบที่เป็นตอนนี้ บางทีผมมีความขบถอยู่ในสัญชาตญาณ… แต่ผมก็รู้บุญคุณพ่อแม่ของผม แม่ของผมชอบวาดตัวเอง และเธอบอกผมว่า ‘คุณควรจะทำในสิ่งที่คุณรัก’ คำพูดเหล่านั้นช่วยชีวิตผมไว้ ในที่สุด ต่อให้พ่อของผมให้โอกาส เขาก็บอกผมว่าให้ลองทำงานอนิเมะเป็นเวลาห้าปี และกลับมาถ้ามันไม่ได้ผลจริง”

มีการวิเคราะห์จากแฟนคลับของชินไคไว้ว่า การที่เขาสอดแทรกความเปลี่ยวเหงาของตัวเมือง และบรรยากาศแสนอบอุ่นของชนบทเอาไว้ในผลงานนั้น เป็นเพราะเดิมทีเขาเป็นคนที่เติบโตในชนบทตำบลโคมิ จังหวัดนางาโนะ ก่อนเดินทางมาทำงานในเมืองหลวงกรุงโตเกียวด้วยรถไฟ ช่องทางเดียวที่จะพูดคุยกับครอบครัวหรือเพื่อน ๆ ที่ต่างจังหวัด (ณ ตอนนั้น) คือ การส่งข้อความผ่านโทรศัพท์มือถือซึ่งเป็นวัฒนธรรมการสื่อสารตามปกติของคนญี่ปุ่น และนกก็เป็นตัวแทนสิ่งชีวิตตามธรรมชาติที่แฝงตัวอยู่ในเมืองนั่นเอง

ความที่จังหวัดนากาโนะ เป็นจังหวัดที่ห้อมล้อมไปด้วยธรรมชาติและภูเขา หนังของชินไคจึงเต็มไปด้วยทิวทัศน์ที่สวยงามเสมอ ยกตัวอย่างทะเลสาบซูวะซึ่งเป็นทะเลสาบใจกลางหุบเขา ที่กลายมาเป็นฉากหลังของเมืองอิโตโมริในภาพยนตร์ Your Name นั่นเอง

“ผมเกิดและเติบโตในเมืองโคมิ จังหวัดนางาโนะ ซึ่งตั้งอยู่บนที่ราบสูงที่รายล้อมด้วยภูเขา” เขาอธิบายเมื่อถูกถามว่าทำไมผลงานของเขามักเกี่ยวข้องกับแนวคิดธรรมชาติ “ในยุค 70 มันดูสงบสุขและงดงามมากกว่าตอนนี้ บ้านของผมรายล้อมด้วยธรรมชาติ ผมสนใจสภาพแวดล้อมแบบนี้มาก ผมชอบมองท้องฟ้าทุกวัน หลงอยู่ในโลกใบเล็ก ๆ ของผมเอง ผมจะพูดว่าผมออกจะเป็นเด็กใจลอยมากกว่าดูโรแมนติกเสียอีก”

 

Makoto Shinkai

 

Your Name ชื่อเสียงที่มาพร้อมกับคำครหา 

 

จะว่าไปแล้ว ในญี่ปุ่นชินไคมีชื่อเสียงอยู่นานโข แต่ในประเทศไทยต้องยอมรับว่า Your Name กลายเป็นภาพยนตร์ปลุกกระแสให้ชินไคโด่งดังเป็นวงกว้าง และไม่เพียงเฉพาะในแถบเอเชียเท่านั้น ชื่อเสียงของ มาโกโตะ ชินไค ก็โด่งดังไปทั่วโลก

แน่นอน Your Name ยังคงเอกลักษณ์ของชินไคอยู่เต็มเปี่ยม เรื่องราวเหนือธรรมชาติของการสลับร่างระหว่างชาย-หญิงที่แสวงหาซึ่งกันและกัน ความแตกต่างระหว่างคนเมืองกับคนชนบท และความแตกต่างทางช่วงเวลาที่คุยกันผ่านบันทึกในโทรศัพท์มือถือ ภายใต้การอำนวยการสร้างของ เกนคิ คาวามุระ 

หลังจากประสบความสำเร็จล้นหลามทั้งรายได้และคำวิจารณ์ น่าเสียดาย ตัวเขาเองกลับมิได้ยินดีกับความสำเร็จนั้น

“แน่นอน ผมรู้สึกมีความสุขที่เห็นผลงานไปได้สวย แต่ขณะเดียวกัน ผมก็รู้สึกกลัวว่ามันจะดีเกินไป” เขากล่าว “ที่จริงแล้วสำหรับผมหนังยังไม่สมบูรณ์ ยังไม่สมดุล พล็อตเรื่องดีแล้วล่ะ แต่ตัวภาพยนตร์ยังไม่สมบูรณ์ทั้งหมด เวลาสร้างแค่ 2 ปีมันยังไม่พอ… ผมหวังจริง ๆ ว่ามันจะไม่ได้ออสการ์”

ความสำเร็จของ Your Name ทำให้เกิดกระแสต่อต้านตามมา ถึงขนาดที่ว่าเวลาไปไหนมาไหน ชินไครู้สึกเหมือนถูกจับจ้องตลอดเวลา “มีผู้คนทักทายผมตามท้องถนน และขณะที่บางคนพูดว่าพวกเขาชอบหนังเรื่อง Your Name มากมายขนาดไหน คนอื่น ๆ ก็บอกว่าเกลียดหนังมากขนาดไหนเช่นกัน” เขาอธิบาย “ผมคงจะเดินออกจากบาร์ ไม่งั้นคนนั่งข้าง ๆ ผมก็จะวิจารณ์หนังเรื่องนี้ หรือผมก็จะกินข้าวอยู่บ้านกับครอบครัวผม เราจะเปิดทีวีและมีคนดังบางคนกำลังสบประมาทหนัง ผมก็เลยเริ่มรู้สึกเหมือนว่าผมโดนเกลียดชัง” 

ถึงกระนั้นก็มีคนบางกลุ่มที่กลับยกย่องเขาว่าเปรียบเสมือน “มิยาซากิคนใหม่” แห่งวงการอนิเมะ (ฮายาโอะ มิยาซากิ ผู้กำกับอนิเมะชื่อดังจาก Studio Ghibli เจ้าของผลงานทั้ง My Neighbor Totoro (1988), Kiki’s Delivery Service (1989) และ Spirited Away (2001)) ซึ่งทำให้เขารู้สึกไม่ค่อยสบายใจเท่าไหร่ที่ถูกอวยขนาดนี้

“แน่นอนผมดีใจที่นำชื่อของผมไปยกย่องในระดับเดียวกันกับท่าน มันเหมือนฝัน แต่คนส่วนใหญ่ยกย่อง Your Name เกินไป เพราะผมไม่ได้อยู่ในระดับเดียวกับท่านมิยาซากิเลย”

อย่างไรก็ตาม คุณูปการสำคัญของมิยาซากิที่ส่งผลกับชินไคก็คือ การเป็นแรงบันดาลใจให้เขาหลงใหลในอนิเมะหลังจากชมภาพยนตร์ Castle in the Sky (1986) ทำให้ชินไคเข้าศึกษาวรรณกรรมญี่ปุ่นที่มหาวิทยาลัยชูโอ เป็นสมาชิกชมรมยุวชนวรรณกรรม และบ้าคลั่งมังงะ อนิเมะ และวรรณกรรมญี่ปุ่นจนถึงวันนี้

 

Weathering with You

 

Weathering with You ผลงานล่าสุดที่ยังคงเอกลักษณ์ชินไคครบถ้วน

 

ปี 2019 ชินไคยังคงกลับมาในเรื่องราวเหนือจริงของชายหนุ่มที่หนีออกจากชนบทมายังเมืองหลวง ก่อนจะพบหญิงสาวที่มีความสามารถพิเศษขอให้ฝนหยุดตกได้ใน Weathering with You (2019) จากเรื่องย่อและตัวอย่างหนังบ่งบอกว่า ชินไคยังคงวนเวียนอยู่กับเมือง ๆ ชนบท ๆ และตำนานความเชื่อเหนือธรรมชาติเช่นเดิม ที่เพิ่มเติมคือการนำคำครหาต่าง ๆ มาใคร่ครวญก่อนจะสร้างหนังเรื่องนี้

“ผมถามตัวเองว่า ‘ผมควรทำหนังที่นักวิจารณ์จะชื่นชอบ หรือควรทำหนังที่พวกเขาไม่ชอบมากขึ้นกันแน่’ และผมตัดสินใจว่าจำเป็นต้องทำหนังสักเรื่องที่ทำให้นักวิจารณ์รู้สึกแรงกล้าเกี่ยวกับตัวผม คำติเตียนเกี่ยวกับหนังเรื่อง Your Name ช่วยให้ผมรู้สิ่งที่ผมอยากจะสร้างในฐานะคนทำหนังจริง ๆ”

มีประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับแฟนตัวยงของเทพสายวรรณกรรมญี่ปุ่น ฮารุกิ มุระคามิ (Haruki Murakami) (ซึ่งชินไคเคยเรียนสาขาวรรณคดีและเป็นแฟนตัวยงของเขาเช่นกัน) คือการมองว่าชินไคได้แรงบันดาลใจจากผลงานของมุระคามิเรื่อง On Seeing the 100% Perfect Girl on One Beautiful April Morning หรือเปล่า

คำตอบของเขาก็คือ “ผมตระหนักถึงประเด็นนี้แน่นอน” ชินไคหัวเราะ “มันไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ แต่คุณอาจจะนึกถึงถ้าคุณเป็นแฟนของมุระคามิ ผมรักเรื่องราวนั้นและมันก็ทำให้นึกถึงอย่างเป็นธรรมชาติ… ขณะทำหนังเรื่องนี้ผมไม่ได้คิดถึงเรื่องอะไรนะ แต่นานเข้ามันกลับคล้ายคลึง Kafka on the Shore จริง ๆ”

ปัจจุบัน มาโกโตะ ชินไค มีอายุ 46 ปี ถึงแม้ผลงานของเขามักสะท้อนความสัมพันธ์วัยรุ่น แต่สำหรับตัวเขาเอง ชินไคมองว่าตัวเองไม่ใช่เด็กอีกต่อไปแล้ว Weathering with You จึงมีการใส่ตัวละครผู้ใหญ่ที่มีมิติลึกซึ้งเข้ามา เพื่อเป็นตัวแทนของสภาพสังคมทั้งหมด และสามารถสำรวจความคิดของตนเองเกี่ยวกับการเป็นผู้ใหญ่ด้วย

“เมื่อคุณอายุมากขึ้น คุณจะสั่งสมหลายสิ่งหลายอย่างมากขึ้นซึ่งจะปล่อยเลยตามเลยมันก็ไม่ง่ายนัก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องงาน ครอบครัว หรือสิ่งที่คุณมี” เขากล่าว “ตัวละครหลักในหนังยังเป็นเด็กหนุ่มและเด็กสาว แต่ตัวละครวัยกลางคนก็ถ่ายทอดในรูปแบบนี้ได้เป็นธรรมชาติ”

ขณะที่สภาวะแวดล้อมแปรปรวนของญี่ปุ่นเมื่อสองสามปีที่ผ่านมา ก็กลายเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดสภาพอากาศฝนตกไม่หยุดหย่อนในหนัง ด้วยความที่ว่าสภาพอากาศได้กลายเป็นบางอย่างที่ปฏิปักษ์ต่อมนุษย์ ช่วงฤดูร้อนในปี 2016 เมื่อเขาเหน็ดเหนื่อยจากการโปรโมท Your name ชินไคมองที่ท้องฟ้าแล้วเห็นกลุ่มก้อนเมฆก่อตัวเป็นภูเขา เมื่อฟ้าเปิด เขาก็รู้สึกผ่อนคลาย ทำให้เขามีไอเดียในการถ่ายทอดว่าสภาพอากาศและจิตวิญญาณของมนุษย์มันผูกพันกัน

“ญี่ปุ่นเคยมีสี่ฤดูที่เป็นเอกลักษณ์ และนั่นเป็นส่วนสำคัญที่เราภาคภูมิใจ… มนุษย์ไม่สามารถควบคุมสภาพอากาศได้ นั่นคือมุมมองหนึ่ง แต่ในคราวเดียวกันก็ไม่ใช่ทั้งหมด เพราะมนุษย์ก็มีส่วนสำคัญในการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ ผมไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจน แต่ประเด็นนี้อยู่ในหัวใจของหนังเรื่องนี้”

เมื่อถึงเวลาทำหนังเรื่องต่อไปอย่างจริงจัง ชินไคก็คิดถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ “ผู้คนพูดว่ามนุษย์กำลังทำลายธรรมชาติเพื่อความสะดวกสบายของพวกเขา ผมเห็นด้วยนะ แต่ว่าผมเป็นคนจำพวกที่ไม่รีรอที่จะเปิดแอร์ในห้องเมื่ออากาศร้อน การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศเป็นปรากฏการณ์ที่ยิ่งใหญ่ด้วยขอบเขตที่คาดไม่ถึง แต่มีคนจำนวนไม่มากที่ลงมือทำในระดับปัจเจกบุคคล ต่อให้การกระทำของผมในฐานะคนคนหนึ่งมีผลกระทบแน่นอนต่อสภาพแวดล้อม มันรู้สึกเหมือนว่าบางอย่างมันอยู่นอกเหนือจากขอบเขตความรับผิดชอบของคุณ แต่มันไม่ใช่ ผมทำหนังเรื่องนี้ขณะคิดวิธีการรับมือกับปัญหานั้นผ่านรูปแบบของความบันเทิง”

นับเป็นเรื่องโชคดีที่กระแสตอบรับ Weathering with You เป็นไปในทางที่ดี หนังเปิดตัวด้วยกระแสแง่บวกและทำรายรับไปกว่า 1.64 พันล้านเยน ภายในสามวันที่ออกฉาย ชินไคมีความหวังว่ามันจะออกฉายเป็นวงกว้างกว่านี้ เพื่อแสดงการ์ตูนญี่ปุ่นหรืออนิเมะให้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลก “มันจะไปได้ไกลแค่ไหน… การทำอนิเมชัน 2 มิติแบบ Weathering with You ยังเป็นที่ชื่นชอบหรือเปล่า เราจะเห็นว่าหลายอย่างไปไกลได้แค่ไหน และจะต่อยอดจากมันได้อย่างไร”

แล้วคุณล่ะ ชื่นชอบภาพยนตร์อนิเมะ 2 มิติจาก มาโกโตะ ชินไค กันไหม?

 

ข้อมูลจาก

https://www.youtube.com/watch?v=19YBe8fmrU0

https://www.metalbridges.com/animation-makoto-shinkai/

https://anngle.org/th/j-entertainment/j-e-anime/shinkaimakoto.html

https://www.matichon.co.th/entertainment/news_416294

https://pantip.com/topic/35962390

https://www.animenewsnetwork.com/interest/2019-08-28/makoto-shinkai-discusses-link-between-his-personal-life-and-weathering-with-you/.150459


Writer

ผู้เขียนเนื้อหาศิลปวัฒนธรรม และอะไรก็ตามที่เป็นความบันเทิง

Related

คานเย เวสต์ จากแรปเปอร์ตัวพ่อสู่การเป็น Yeezus เส้นทางแฟชันที่มี Yeezy เป็นเดิมพัน

เจฟฟ์ โกลด์บลุม ดาราดัง Jurassic Park กับความฝันในฐานะ ‘นักเปียโนแจ๊ส’

โอลิเวีย แจ็กสัน สตันต์ผู้เสียแขน แทน มิลลา โจโววิช ใน Resident Evil

ฟลี มือเบสสุดเก๋าจากวง Red Hot Chili Peppers ร็อคสตาร์ที่ใช้เวลากว่าครึ่งชีวิตต่อสู้กับยาเสพติด

เซียวจ้าน: #ปรมาจารย์ลัทธิมาร ซูเปอร์สตาร์สุดฮ็อตอันดับ 1 ของจีน

เจสซี ไอเซนเบิร์ก หน้าเนิร์ดก็ยอมรับว่าเนิร์ด กับการรับมือโรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD)

เคนชิโร่ หมัดดาวเหนือ:“แกน่ะตายไปแล้ว”การมอบความตายในยุคทรชนเรืองอำนาจ

แฟรงกี แมนนิง สัญลักษณ์แห่งความสุขของนักเต้น Lindy Hop